Wolvenberg, een natuurparel om te koesteren

Als toekomstige overbuur zochten de partners van Masterplan Mariahof contact met Koen Van Keer voor een interview. Hij is voor Natuurpunt de co-conservator van Wolvenberg en spreekt erover met veel passie en liefde voor de natuur.  

“Wolvenberg is het enige natuurreservaat binnen de Antwerpse Ring. Het is een heerlijk stukje natuur verstopt tussen de Singel, de Ring en de Posthofbrug. Het trekt veel wandelaars en natuurliefhebbers aan. Zowel van in de buurt als vanuit de rand van de stad. Ze ontdekken er dieren en planten die ze in een stedelijke omgeving echt niet zouden verwachten. Net daarom is de Wolvenberg zo uniek. Het verdient dan ook alle aandacht bij nieuwe projecten in de buurt, zoals het Masterplan Mariahof. 

Goede buren maken goede vrienden 

Koen licht toe. “Als Natuurpunt appreciëren we enorm dat we al van in het begin betrokken zijn bij het Masterplan Mariahof. Het doet deugd te ervaren dat zij echt bekommerd zijn om het ecologische aspect van het project 

Zo zochten we samen naar oplossingen om de impact van de bouw op Wolvenberg te minimaliseren of zelfs helemaal uit te sluiten. Dat doen ze door te werken met een gesloten bouwput. Daardoor onttrekken ze geen grondwater aan de omliggende percelen en aan Wolvenberg. Een echte geruststelling voor de hele omgeving.  

Zij gaan zelfs nog een stap verder. Ze nemen verschillende initiatieven om te streven naar  een symbiose tussen de dieren en planten op Mariahof en deze op Wolvenberg.”  

Wat dit concreet betekent, komt later aan bod. Eerst volgt een overzicht van wat er groeit en leeft in de stad.  

De rijke fauna en flora van Wolvenberg 

“Wolvenberg is een verbost gebied met vochtige zones. Een perfecte natuurlijke biotoop voor de fauna en flora: even verscheiden als verrassend.  

Er is een heel uitgebreid assortiment aan paddestoelen. En zelfs verschillende soorten orchideeën. Dat ligt toch echt niet voor de hand voor een stad als Antwerpen? 

Ook leven er heel veel soorten dieren. Hierbij enkele voorbeelden:  

  • Vogels: de aalscholver, de ijsvogel, de sperwer, de kleine bonte specht, de nachtegaal, de distelvink, .. 
  • Zoogdieren: de haas, de vos, de bunzing, de egel, … 
  • Amfibieën: de bruine pad, de kikker, twee salamandersoorten, … 
  • Ongewerveld leven: dagvlinders, nachtvlinders, 16 soorten libellen, 132 soorten wespen en bijen waaronder zeer zeldzame, uitzonderlijke soorten spinnen en mooie keversoorten zoals de prachtkevers.  

Ook in de poelen en watertjes is er heel wat leven. Tijdens recente opnames voor een documentairereeks op Canvas, waren de duikers verbluft over de hoeveelheid snoek die er in de vijvers leeft.”, vertelt Koen enthousiast. 

Plaats voor grotbewoners in de bebouwde omgeving 

“Tegenover de natuurlijke habitat van Wolvenberg staat de versteende habitat met pleinen, straten, huizen en gebouwen. Daar wonen de typische soorten die oorspronkelijk “grot- en rotsbewoners” waren. Denk aan spinnen, vleermuizen en vogels als de gierzwaluw en de zwarte roodstaart. Deze laatsten zijn dol op insecten. Een echte meerwaarde voor de mensen in de stad.”, zegt hij met een knipoog.  

 

De stad ontwikkelen? Met respect voor de natuur komt het goed  

Hoe zorgt Antwerpen ervoor dat het geen stenen woestijn wordt? Koen wijst op drie belangrijke aandachtspunten. 

“Het is goed dat de stad inzet op minder verharding en meer groen. Inheemse grassen, bomen en planten krijgen meer plaats in het straatbeeld.  

Voor de dieren in de stad spelen de bermen een heel belangrijke rol. Zij fungeren als de autostrades van de natuur. Ze vormen een lang lint van de Hobokense Polders tot in het Rivierenhof. Dat moet zo blijven. Wij als Natuurpunt adviseren de stad en Vlaanderen hierin. Ook in het kader van het Ringpark Groene Vesten.  

Gezien we meer en meer af te rekenen hebben met periodes waarin waterovervloed en droogte mekaar afwisselen, moeten we het water in de stad goed beheren. Zo loopt nu een experiment met waterbuffers in het stukje park aan de Grote Steenweg. Ze vangen het overtollige water van de Singel op, filteren het en bufferen het in de ondergrond. Ideaal om de volgende droogteperiode te trotseren”. 

 

Kunnen inwoners ook zelf iets doen voor extra groen in de stad? Jazeker! 

Koen moedigt graag iedereen aan om zelf een steentje bij te dragen aan de vergroening van de stad. “Er zijn geen dure of tijdrovende ingrepen voor nodig. Ik geef hier graag een aantal handige tips: 

  • Zorg voor inheemse beplanting met bloemen. Ze zorgen voor voedsel voor de larven en nectar waaraan de volwassen insecten zoals vlinders en kevers zich komen laven. Ook die van Wolvenberg. 
  • Voer geen uitheemse soorten in. Geen planten en geen dieren. Ze ontwrichten het natuurlijk evenwicht. Zo leven nu in Wolvenberg enkele waterschildpadden. Ze zijn daar achtergelaten maar horen daar echt niet thuis.  
  • Voorzie nestkastjes in de gevel voor de “rotsbewoners” 
  • Maai niet alles plat. Hoge grassen bevorderen het milieu. Het initiatief “Maai mei niet” in 2021 was alvast een succes.

     

En wat doet Masterplan Mariahof concreet?  

Sites in de buurt van een uniek natuurgebied vergen een unieke aanpak 

En dat doen ze goed bij het Masterplan Mariahof. Vogels en insecten zijn er meer dan welkom. Bloemen, bomen en grassen fleuren het geheel er op. En dat in perfecte symbiose met Wolvenberg. Hoe ze dat doen? Ze werkten een plan uit in samenwerking met een ecoloog en raadpleegden Natuurpunt voor advies. Wat denkt u van deze ingrepen? 

  • Bijen kunnen terecht in een bijenhotel in een boom 
  • Er zijn groene zones en doorsteekjes met hogere grassen en inheemse planten  
  • Nestkasten in de bakstenen gevels verwelkomen de gierzwaluw en de zwarte roodstaart 
  • Een wadi vangt het overtollig water op, ook dat van de ruimere buurt 
  • Ze bouwen in de hoogte en bezetten een minimale grondoppervlakte. 

Koen sluit het gesprek af en concludeert: “Ik vind het alvast positief dat ze de site willen ontwikkelen en bouwen met respect voor de natuur. Daar wordt iedereen beter van”. 

Meer weten over de natuur in een stedelijke omgeving en Wolvenberg in het bijzonder? In 2023 start de bouw van het Natuurhuis Brialmont, in het natuurpark Wolvenberg. Daar krijgt u advies en informatie. Tot dan kan u met al uw vragen terecht bij Natuurpunt zelf.