Het Waterplan: Antwerpen maakt zich klaar voor de toekomst

Lien Engels is projectleider Waterprojecten en Waterplan binnen Stadsontwikkeling Publieke Ruimte bij de Stad Antwerpen. Om een beter inzicht te krijgen in het Waterplan leggen we haar enkele thema’s en vragen voor. Ze vertelt ons met veel enthousiasme en kennis van zaken al wat we willen weten. Ook legt ze de link naar de inwoners van de stad en naar het Masterplan Mariahof. “Al van bij de start van het project werden we benaderd voor advies. Het doet plezier te zien dat ze veel van onze adviezen geïntegreerd hebben in de plannen.”, klinkt het.

 

Klimaatopwarming: uitdagingen én kansen voor de stad

Lien vertelt: “Bij hevige regen noemen ze de buurt van het station van Berchem ‘het putteke van Berchem’. Waarom? Het overtollige regenwater uit de buurt krijgt onvoldoende de kans om in de grond te dringen en loopt af naar het laagste punt, het station. Met wateroverlast en verkeershinder tot gevolg als er zich zeer hevige neerslag voordoet.

Anderzijds staan tijdens een extreem warme zomer de vijvers van de parken in en rond de stad vaker droog. Zoals in 2018, 2019 en 2020.  En dat terwijl water net zo veel dankbare verkoeling brengt.

Het zijn maar twee voorbeelden in Antwerpen waar de gevolgen van de klimaatopwarming direct voelbaar zijn.

Hoe bereiden we ons als Stad Antwerpen voor om deze uitdagingen het hoofd te bieden? Hiervoor werkten we samen met alle belanghebbende partijen een Waterplan uit. Naast oplossingen, biedt het ook unieke kansen om van Antwerpen een stad te maken die nog mooier en leefbaarder wordt.

 

Water krijgt opnieuw de plek die het verdient in de stad

Water speelde altijd al een belangrijke rol in de stad. Door meer te bouwen, parkings aan te leggen, de ruien, dokken en kanalen te dempen is doorheen de tijd een groot deel van de stad verhard. Met alle gekende gevolgen vandien.

Lien licht toe: “Het Waterplan geeft het water terug een plek in de stad en stelt de waterhuishouding van de stad op punt. We werken op 3 niveaus:

  • Hoe kunnen we het water op een mooie en aantrekkelijke manier integreren in de stad?
  • Hoe gaan we om met tegelijk het teveel én het tekort aan water ?
  • Hoe gaan we met zijn allen in de toekomst bewuster om met water?

Vandaag zit het ondergrondse rioolstelsel in Antwerpen aan haar limieten. We voeren water af via grote ondergrondse pijpleidingen, terwijl onze bomen en planten het water echt nodig hebben.

Wist u dat alle Antwerpenaren samen jaarlijks  27,5 miljoen m³ drinkwater verbruiken? 50% ervan zou gewoon gerecupereerd kunnen worden via het regenwater, gezuiverd water en drainagewater. Daar maakt de stad Antwerpen vanaf nu werk van.”

 

Haalbaarheidsstudies en pilootprojecten

Vandaag zet de stad volop in op studies en pilootprojecten: wat is waar haalbaar en aan welke kostprijs? Er startten ook al enkele pilootprojecten op. Lien vervolgt: “Denk maar aan onze groendienst die water aftapt van de waterzuiveringsinstallatie, stadsnetwerken die grijs water (= licht verontreinigd afvalwater afkomstig van badkamer en keuken) herverdelen, de stadsparkvijver die ingericht wordt om het teveel aan water op te vangen, de collectieve hemelwaterput aan de Zuiderdokken en de tuinstraten die volop inzetten op ontharding.

Tijdens de volgende legislatuur zal Stad Antwerpen de plannen uitvoeren en omzetten in concrete projecten.”

Voor meer info hierover verwijst Lien naar de website van Antwerpen breekt uit .

 

Concreet aan de slag met bouwstenen

De oplossing voor een teveel én een tekort aan water ligt in een goede wateropvang.

Lien licht toe hoe ze dit omzetten in de praktijk: “Om zowel de publieke als de private ruimte optimaal in te richten werkten we een cataloog met bouwstenen uit:

  • maak plaats voor meer groen: dat werkt als een spons
  • leg wadi’s of open bassins aan,
  • vergroot bestaande wateroppervlaktes,
  • verminder verharde oppervlaktes zoals opritten parkings, pleinen en paden,
  • bouw waterrobuust zodat er minder schade is bij eventuele wateroverlast.

Bekijk het als puzzelstukjes die we kiezen in functie van de context. Als we ze samenleggen maken ze een groot verschil. Voor nieuwe projecten bieden de wijkinrichtingsplannen water en groen heel concrete handvatten om al van bij de start de juiste keuzes te maken.

Ook burgers nodigen we uit mee een stukje van de puzzel te leggen. Iedere druppel die op een dak, stoep of parking valt, draagt immers bij aan de waterhuishouding van de buurt. Ze kunnen hiervoor zelfs interessante klimaatpremies voor krijgen. Het Ecohuis geeft nuttige tips en informatie over ontharding, groendaken, de meest geschikte bouwmaterialen enzovoort.”

 

Het Antwerpse Waterplan in Berchem

“In Berchem zijn al heel wat acties ondernomen om het regenwater langer bij te houden en de kansen op wateroverlast bij hevige regen te verminderen. Denk maar aan de Brilschansvijver en de wadi in het Brialmontpark. Ook de Ringparken die aangelegd worden zijn een opportuniteit.”

Hoe draagt Mariahof bij aan de waterhuishouding van de buurt?

  • De site wordt sterk onthard ten opzichte van de huidige situatie: de verharde en onderbouwde oppervlakte is kleiner dan vandaag. Er is een minimum aan toegangspaden en veel ruimte voor groen bij de doorsteekjes tussen de gebouwen.
  • Grassen, klimaatborders en extra bomen zijn ecologisch verantwoord én mooi.
  • Er is extra groen in de punt aan het einde van de Uitbreidingsstraat.
  • De groendaken zijn de eerste schakel in de regenwatercascade en bufferen het water van bij het begin
  • Een grote regenwaterput zal zoveel mogelijk verdiepingen voorzien van toiletwater.
  • De wadi in dit nieuwe parkje heeft meer infiltratie- buffervermogen dan nodig voor het project. Op termijn zullen ook straten uit de omgeving hierop kunnen aansluiten. 
  • De nieuwe riolering voor het afvoeren van regenwater in Uitbreidingsstraat naar de wadi heeft extra capaciteit om de aansluiting van extra straten mogelijk te maken.
  • Tijdens de bouw werken ze met een gesloten bouwput. Er is dus geen negatieve impact op de grondwaterstand in de omgeving